Klein hoefblad & Groot hoefblad

De Kruidenschool

'Zoon voor de vader' - Klein- en Groot hoefblad

Als je van een afstandje naar de bloemen kijkt zou je het niet direct zeggen, maar van kun je zien dat ze beiden onderdeel zijn van de samengesteldbloemigen.

En als je naar het hartvormige/hoefvormige blad kijkt zie je de gelijkenis, en snap je direct waarom ze de naam ‘hoefblad’ delen.

Beiden zijn het voorjaarsbloeiers, één van de eerste kruiden die bloemen ontwikkelen. Een bijzondere eigenschap van beiden is dat éérst de bloem verschijnt en pas daarna de hoefvormige bladeren. Dit bloeifenomeen noemt men ‘zoon vóór de vader’.

Levenskracht

Grote Klit Grote Klis Klitwortel Kliswortel Arctium lappa De Kruidenschool

Klein hoefblad wordt zo’n 30 cm hoog en de hele plant is donzig behaard. Op een soort geschubde stengel verschijnt een knalgeel bloemetje dat een beetje doet denken aan een kleine paardenbloem. Als ik kijk naar dit bloemetje dat zijn hoofdje meedraait met de zon, en naar hoe dapper deze zich al in de winter laat zien, vult het me met inspiratie en levensmoed!

De latijnse naam vertaalt naar: ’tussis’ = hoest en ‘agere’ = (be)handelen.

Eén van de Nederlandse bijnamen van Klein hoefblad is ‘hoestblad’, in het Engels wordt hij ook wel Coughwort (hoestwortel) genoemd.

Je raadt vast al bij welke klachten dit kruid wordt ingezet. Handig, ik kijk ook graag naar de volksnamen, die vertellen vaak al waar een kruid goed voor kan zijn.

Hoestkruid

De voornaamste toepassing is dus bij allerhande luchtwegklachten.

Het werd door Dioscorides (één van de pioniers van de geneeskunde en kruidenwetenschap) aan het begin van onze jaartelling al ‘hoestkruid’ genoemd.

Het werd zelfs ingezet bij stoflongen, zoals je dat zag bij mijnwerkers, molenaars en bakkers.

Het kruid werd tot volgens sommige bronnen nog tot in de jaren 50 ‘gewoon’ als kruid gebruikt, tegenwoordig wordt het voor inwendig gebruik alleen nog in homeopathische verdunning ingezet in verband met de inhoudsstof pyrrolizidine alkaloïde die zich zou kunnen gaan stapelen in de lever.

Overig gebruik

Klein hoefblad werd vroeger ook wel gebruikt om tondel mee te maken om een vuur aan te maken, en het blad werd bewerkt om er rookkruid van te maken als vervanger van tabak.

Als bodemverbeteraar is het kruid uitstekend geschikt, het maakt met de wortels de grond los en kan verontreiniging in zich opnemen en zo de grond reinigen.

Alhoewel het inwendig gebruik van het kruid dus wordt afgeraden zou het kruid erg smakelijk zijn en staan er op internet recepten te vinden van mensen die bijvoorbeeld siroop, gelei en wijn van de bloemen maken. Ik zou dan even op eerder genoemde zaken (alkaloïden en verontreinigde grond) letten).

Al met al een bijzonder kruidje, dat ook door de vroege insecten zeer wordt gewaardeerd vanwege de nectar, als de koude nog regeert en er weinig voedsel te vinden is.

Groot Hoefblad - (Petasites hybridus)

Groot hoefblad maakt een heel bijzondere bloem met een mysterieus, toverachtig uiterlijk.

Een bolvormige kaars met kleine bleekroze bloemetjes steekt ineens langs de waterkant de kop op.

Ik vind deze ‘roze knotsen’ fascinerend om naar te kijken.

Zoals de naam al doet vermoeden maakt hoefblad véél grotere bladen dan het klein hoefblad, wel 60cm tot 1m breed en behoren daarmee tot de grootste van de flora die we hier kennen.

De enorme bladeren staan op een stevige steel en doen een beetje denken aan een parasol of paraplu. Hiervoor werden ze ook echt gebruikt door mensen die werden overvallen door een buitje of door de brandende zon moesten lopen.

Waarschijnlijk vonden de Oude Grieken dit ook een handige toepassing: de Griekse naam Petasos (waarvan Petasites is afgeleid) betekent zoiets als breed gerande hoed. Je zou kunnen zeggen dat het een beschermend kruid is.

Ik had het net al even over volksnamen die het een en ander kunnen vertellen over het kruid.

Bijzonder leuk vind ik de Engelse volksnamen ‘Butterbur en Butterdock’ en het Nederlandse Boterklis:

Wist je dat het grote blad vroeger werd gebruikt om vers gekarnde boter in te bewaren?

Het zou de boter beschermen tegen warmte en het langer goed houden.

Er gaat zelfs een verhaal de ronde dat er in een oude zuivelwinkel die door een nieuwe eigenaar werd verbouwd, boter gevonden werd die al jaaaaaren oud moest zijn en nog steeds niet bedorven was.

Of het verhaal waar is weet ik niet, ik weet wel dat ik de boter even over zou slaan...

Veel voorjaarsvreugde!

Kruidige groet,

Gerry

'Zoon voor de vader' - Klein- en Groot hoefblad

Als je van een afstandje naar de bloemen kijkt zou je het niet direct zeggen, maar van kun je zien dat ze beiden onderdeel zijn van de samengesteldbloemigen.

En als je naar het hartvormige/hoefvormige blad kijkt zie je de gelijkenis, en snap je direct waarom ze de naam ‘hoefblad’ delen.

Klein hoefblad: Tussilago farfare

De latijnse naam vertaalt naar: ’tussis’ = hoest en ‘agere’ = (be)handelen.

Eén van de Nederlandse bijnamen van Klein hoefblad is ‘hoestblad’, in het Engels wordt hij ook wel Coughwort (hoestwortel) genoemd.

Je raadt vast al bij welke klachten dit kruid wordt ingezet. Handig, ik kijk ook graag naar de volksnamen, die vertellen vaak al waar een kruid goed voor kan zijn.

De latijnse naam vertaalt naar: ’tussis’ = hoest en ‘agere’ = (be)handelen.

Eén van de Nederlandse bijnamen van Klein hoefblad is ‘hoestblad’, in het Engels wordt hij ook wel Coughwort (hoestwortel) genoemd.
Je raadt vast al bij welke klachten dit kruid wordt ingezet. Handig, ik kijk ook graag naar de volksnamen, die vertellen vaak al waar een kruid goed voor kan zijn.

Hoestkruid

De voornaamste toepassing is dus bij allerhande luchtwegklachten. Het werd door Dioscorides (één van de pioniers van de geneeskunde en kruidenwetenschap) aan het begin van onze jaartelling al ‘hoestkruid’ genoemd.

Het werd zelfs ingezet bij stoflongen, zoals je dat zag bij mijnwerkers, molenaars en bakkers. Het kruid werd tot volgens sommige bronnen nog tot in de jaren 50 ‘gewoon’ als kruid gebruikt, tegenwoordig wordt het voor inwendig gebruik alleen nog in homeopathische verdunning ingezet in verband met de inhoudsstof pyrrolizidine alkaloïde die zich zou kunnen gaan stapelen in de lever.

Overig gebruik

Klein hoefblad werd vroeger ook wel gebruikt om tondel mee te maken om een vuur aan te maken, en het blad werd bewerkt om er rookkruid van te maken als vervanger van tabak.

Als bodemverbeteraar is het kruid uitstekend geschikt, het maakt met de wortels de grond los en kan verontreiniging in zich opnemen en zo de grond reinigen.

Al met al een bijzonder kruidje, dat ook door de vroege insecten zeer wordt gewaardeerd vanwege de nectar, als de koude nog regeert en er weinig voedsel te vinden is.

Zoals de naam al doet vermoeden maakt hoefblad véél grotere bladen dan het klein hoefblad, wel 60cm tot 1m breed en behoren daarmee tot de grootste van de flora die we hier kennen.

De enorme bladeren staan op een stevige steel en doen een beetje denken aan een parasol of paraplu.

Hiervoor werden ze ook echt gebruikt als men werd overvallen door een buitje of door de brandende zon moesten lopen. Waarschijnlijk vonden de Oude Grieken dit ook een handige toepassing: de Griekse naam Petasos (waarvan Petasites is afgeleid) betekent zoiets als breed gerande hoed. Je zou kunnen zeggen dat het een beschermend kruid is.

Groot hoefblad heeft een vergelijkbare werking als Klein hoefblad, en werkt als antihistaminicum (anti-hooikoorts) Ook Groot hoefblad tegenwoordig voor inwendig gebruik alleen als homeopathische verdunning ingezet in verband met eerdergenoemde alkaloïden.

Ik had het net al even over volksnamen die het een en ander kunnen vertellen over het kruid.

Bijzonder leuk vind ik de Engelse volksnamen ‘Butterbur en Butterdock’ en het Nederlandse Boterklis:

Wist je dat het grote blad vroeger werd gebruikt om vers gekarnde boter in te bewaren?

Het zou de boter beschermen tegen warmte en het langer goed houden.

Er gaat zelfs een verhaal de ronde dat er in een oude zuivelwinkel die door een nieuwe eigenaar verbouwd werd, boter gevonden werd die al jaaaaaren oud moest zijn en nog steeds niet bedorven was.

Of het verhaal waar is weet ik niet, ik weet wel dat ik de boter even over zou slaan...

Veel voorjaarsvreugde!

Kruidige groet,

Gerry

< Ouder bericht

Nieuwer bericht >

Vond je deze blog leuk? Deel hem gerust!

Misschien vind je deze blogs ook leuk:

Oost-Indische Kers - De beschermheer

door De Kruidenschool • 7 juni 2026

Kleurrijke creatieveling

Kaasjeskruid, onbaatzuchtige liefde

door De Kruidenschool • 5 juni 2026

Kaasjeskruid houdt van de mens, ze groeit graag dichtbij ons. Ze laat ons zien hoe we vanuit ons hart kunnen geven. Haar zachtheid zien we ook terug in de werking bij klachten aan de luchtwegen en spijsvertering.

Open Dag Vakopleiding Kruidengeneeskunde 2026

door De Kruidenschool • 5 februari 2026

Open Dag Vakopleiding Kruidengeneeskunde: 12 april 2026 - volgeboekt Altijd al geïnteresseerd geweest in hoe de natuur onze gezondheid gedurende alle seizoenen van het jaar kan ondersteunen? Vanaf eind augustus en begin september start op De Kruidenschool in Amsterdam het nieuwe cursusjaar van de 'Vakopleiding Kruidengeneeskunde' van Het Kruidenrijk. Deze vierjarige vakopleiding is er voor iedereen die interesse heeft in natuurlijke geneeskunde en/of vanuit zijn of haar professie verdieping zoekt. De cursus is toegankelijk voor iedereen, er is geen vooropleiding nodig. Wil je vast een voorproefje nemen van de leslocatie, studiematerialen, en kennismaken met de docenten en studenten? Meld je dan (vooraf) aan voor de open dag. Er zijn beperkte plekken dus boek je plekje op tijd! De opendag is helaas helemaal vol! Er zijn twee tijdvakken Tijdvak 1: 13:00 tot 14:15 - volgeboekt Tijdvak 2: 14:30 tot 15:45 - volgeboekt Je kunt je aanmelden voor de open dag via onderstaand aanmeldingsformulier. Heb je gereserveerd maar kun je onverhoopt niet kunnen komen? Laat dit dan alsjeblieft tijdig weten , de aanmeldingen gaan hard en er staan mensen op de wachtlijst die blij zijn met jouw plekje! *De Vakopleiding in Amsterdam wordt gefaciliteerd op leslocatie 'De Kruidenschool' (G.J. Scheurleerweg 212c 1027 BA Amsterdam) onder leiding van hoofddocent Gerry Boots De opleiding zelf wordt verzorgd door Het Kruidenrijk . Direct inschrijven voor de jaaropleiding is tijdens de open dag op locatie mogelijk indien er nog plekken zijn. Voor meer info over financiële mogelijkheden en/of of direct inschrijven kun je ook terecht op de website van het Kruidenrijk

Meer posts

Misschien vind je deze blogs ook interessant: